Jaka waluta jest w Anglii?

Wybierasz się na Wyspy i nie wiesz, jaka waluta jest w Anglii? Z tego tekstu dowiesz się, czym jest funt szterling, jak dzieli się waluta brytyjska i jak praktycznie przygotować się finansowo do wyjazdu. Poznasz też kilka ciekawostek o monetach i banknotach w Anglii, Szkocji oraz Irlandii Północnej.

Jaka waluta jest w Anglii?

W Anglii płaci się funtem szterlingiem, po angielsku pound sterling. Międzynarodowy kod tej waluty to GBP, a symbol graficzny to dobrze znane „£”. Zapis ten wywodzi się z łacińskiego słowa „libra”, oznaczającego wagę i jednostkę masy, a przekreślenie litery L wskazuje, że mamy do czynienia ze skrótem i walutą.

Jeden funt brytyjski dzieli się na 100 pensów. W zapisie kwot stosuje się często małą literę „p” dla pensów, na przykład 50p oznacza pięćdziesiąt pensów. Funt pozostaje walutą nie tylko Anglii, ale całej Wielkiej Brytanii, czyli Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej, a także części terytoriów zależnych. Mimo silnej pozycji euro, Wielka Brytania nie przyjęła wspólnej waluty europejskiej i nadal używa własnego pieniądza.

Waluta Wielkiej Brytanii, czyli funt szterling, należy do 5 najważniejszych walut świata razem z dolarem amerykańskim, euro, jenem japońskim i chińskim juanem.

Jak dzieli się waluta w Wielkiej Brytanii?

Jeśli planujesz zakupy, wypłatę z bankomatu albo płatności gotówką w Anglii, dobrze jest znać aktualne nominały monet i banknotów. System jest dziesiętny, więc łatwiej liczyć niż w starym układzie szylingów i gwinei, który obowiązywał przed 1971 rokiem.

W codziennym obiegu znajdują się różne monety i banknoty, a część nominałów spotkasz bardzo rzadko. Warto podkreślić, że najczęściej używane są monety 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p oraz 1 GBP i 2 GBP, a także banknoty 5, 10, 20 i 50 GBP w wersji polimerowej.

Jakie monety obowiązują w Anglii?

Monety w Wielkiej Brytanii mają różne rozmiary, masę i kształty, co ułatwia ich rozpoznawanie w dłoni czy w portfelu. Tradycyjnie na awersie widniało popiersie panującego monarchy, przez dziesięciolecia była to królowa Elżbieta II, a od 2024 roku stopniowo pojawiają się monety i banknoty z wizerunkiem króla Karola III.

Obecnie w obiegu znajdują się głównie następujące monety denominowane w pensach i funtach:

• 1 penny (1p),
• 2 pence (2p),
• 5 pence (5p),
• 10 pence (10p),
• 20 pence (20p),
• 50 pence (50p),
• 1 funt (1 GBP),
• 2 funty (2 GBP).

Spotkać można także monety o nominale 5 GBP, ale nie funkcjonują one w zwykłym obiegu. To raczej monety okolicznościowe i kolekcjonerskie. Ciekawostką jest dwufuntówka, na której brzegu znajduje się napis „STANDING ON THE SHOULDERS OF GIANTS” – to słynne słowa Isaaca Newtona, naukowca związanego także z historią brytyjskiego systemu monetarnego.

Jakie banknoty obowiązują w Anglii?

Bank Anglii emituje obecnie cztery podstawowe nominały banknotów: 5, 10, 20 oraz 50 funtów. Są to w dużej mierze nowoczesne banknoty polimerowe, czyli wykonane ze specjalnego tworzywa sztucznego, bardziej trwałe niż papier. W obiegu przez pewien czas funkcjonowały równolegle starsze, papierowe wersje, ale zostały stopniowo wycofane.

Na awersie banknotów przez lata widniała królowa Elżbieta II. 5 czerwca 2024 roku wprowadzono do obiegu banknoty z wizerunkiem króla Karola III, co w praktyce oznacza, że w portfelu możesz mieć różne wersje tego samego nominału. Rewersy przedstawiają ważne postacie historyczne i kulturowe, między innymi:

• 5 GBP – Winston Churchill (wcześniej Elizabeth Fry),
• 10 GBP – Jane Austen (wcześniej Karol Darwin),
• 20 GBP – Adam Smith (zastąpił Sir Edwarda Elgara),
• 50 GBP – Matthew Boulton i James Watt (wcześniej Sir John Houblon).

Istnieją też regionalne banknoty 1, 50 i 100 GBP, które zobaczysz głównie w Szkocji i Irlandii Północnej. Nominał 1 GBP funkcjonuje między innymi w Szkocji i na Wyspach Normandzkich, natomiast banknot 100 GBP spotkasz raczej tylko w Szkocji i Irlandii Północnej.

Jak powstał funt szterling?

Historia funta szterlinga jest jedną z najdłuższych w świecie finansów. Już w czasach Henryka II, czyli w XII wieku, funt był realnie powiązany z wagą srebra i stanowił środek wymiany o bardzo konkretnym, materialnym pokryciu. Ta historia wpływa do dziś na specyficzny prestiż brytyjskiej waluty.

Od VIII wieku nazwa „sterling” wiązała się z jakością srebra, co miało zapewnić zaufanie kupców. Angielski król Henryk II wprowadził w 1158 roku system, w którym funt można było wymieniać na srebro. W 1816 roku przelicznik przeszedł ze srebra na złoto. Powstał wtedy klasyczny system złotego standardu, utrzymany aż do 1914 roku, do wybuchu I wojny światowej.

Dlaczego zmieniono system monetarny w 1971 roku?

15 lutego 1971 roku to ważna data w historii brytyjskiej waluty. Wtedy przeprowadzono tzw. decymalizację, czyli przejście z dawnego, skomplikowanego systemu na dziesiętny. Wcześniej jeden funt dzielił się na 20 szylingów, a każdy szyling na 12 pensów, co dawało 240 pensów w funcie. Istniały też półpensówki (halfpenny) oraz farthingi, czyli ćwiartki pensa.

Po zmianie jeden funt zaczął odpowiadać 100 „nowym” pensom, a dla odróżnienia stosowano oznaczenie „p.”. Część starych monet przez wiele lat funkcjonowała równolegle. Przykładowo, nowe monety 5p i 10p odpowiadały rozmiarem i wartością szylingom i florenom, a do 1993 roku w obiegu były jeszcze stare floreny, przeliczone na nowe 10 pensów. Dopiero z czasem całkowicie wycofano takie nominały jak sześciopensówki czy trzy pensy.

Jak zmieniała się wymienialność funta?

Przez stulecia funt brytyjski przechodził wiele zmian w kwestii wymienialności na kruszce i inne waluty. Złoty standard zakończył się w latach trzydziestych XX wieku, w czasie wielkiego kryzysu. Od 1926 roku można było jeszcze wymieniać banknoty na sztaby złota, ale we wrześniu 1931 roku zamknięto system waluty sztabowo-złotej.

Po II wojnie światowej funt ponownie stał się w pełni wymienialny w 1946 roku. Był to wymóg uzyskania pożyczki w wysokości 3,75 miliarda dolarów amerykańskich od USA. W kolejnych dekadach, aż do początku lat 90., funt bywał kilkakrotnie dewaluowany i powiązany między innymi z marką niemiecką. W 1988 roku, za rządów Margaret Thatcher, funt wszedł w mechanizm powiązania z marką, ale opuścił go w 1992 roku podczas wydarzenia znanego jako Czarna Środa.

Silna pozycja Londynu jako centrum finansowego sprawia, że funt brytyjski pozostaje ważną walutą rezerwową i rozliczeniową w handlu międzynarodowym.

Jak działa waluta Wielkiej Brytanii w innych regionach?

Choć najczęściej myślimy o funcie jako o walucie Anglii, ma on też swoje lokalne odmiany oraz waluty powiązane z nim kursem 1:1. To istotne, gdy planujesz podróże poza główne wyspy albo rozważasz wymianę takich pieniędzy w Polsce.

W Szkocji i Irlandii Północnej działają lokalne banki, które emitują własne banknoty funta szterlinga. Formalnie nie są one prawnym środkiem płatniczym, lecz rodzajem weksla, choć w praktyce służą w sklepach i usługach tak samo jak banknoty Banku Anglii. Problem pojawia się, gdy takie banknoty próbujesz użyć w Anglii czy Walii, bo wiele punktów sprzedaży ich nie przyjmuje.

Jakie lokalne funty funkcjonują na terytoriach zależnych?

Na terytoriach zamorskich Wielkiej Brytanii i obszarach zależnych istnieją waluty powiązane bezpośrednio z funtem brytyjskim. Przelicznik wynosi tam 1:1 względem GBP, choć emisją zajmują się lokalne rządy. Z takimi pieniędzmi spotkasz się między innymi w Gibraltarze czy na Wyspie Man.

W praktyce lokalne funty używane są równolegle z „głównymi” funtami brytyjskimi, a na części terytoriów, szczególnie w Europie, obok lokalnej waluty i GBP funkcjonuje także euro. Co istotne, funtów tych terytoriów zasadniczo nie można używać poza ich obszarem, choć brytyjskie banki po weryfikacji ich pochodzenia zazwyczaj wymieniają je na klasyczne GBP.

Jak przygotować się walutowo do wyjazdu do Anglii?

Polacy od lat wyjeżdżają do Wielkiej Brytanii zarówno w celach zarobkowych, jak i turystycznych. Dlatego praktyczna znajomość waluty brytyjskiej pomaga lepiej zaplanować budżet podróży i codzienne wydatki na miejscu. Pytanie brzmi: jak realnie przygotować się do takiego wyjazdu finansowo?

Najprościej kupić funty brytyjskie w Polsce, w kantorze stacjonarnym lub internetowym. Możliwe jest też wypłacanie gotówki z bankomatów w Anglii, ale wtedy pojawiają się koszty przewalutowania i opłaty bankowe. Wiele osób łączy obie opcje: część funtów kupuje przed wyjazdem, a resztę zapewnia sobie kartą płatniczą lub wielowalutową w czasie pobytu.

Jakie są orientacyjne ceny w Wielkiej Brytanii?

Przed wyjazdem dobrze jest znać przykładowe ceny podstawowych produktów, bo pozwala to ocenić, ile funtów zabrać ze sobą do Anglii. Poniższe wartości są orientacyjne i zmieniają się z czasem, choć dobrze pokazują relację cen względem Polski.

Przykładowe koszty codziennych artykułów spożywczych wyglądają mniej więcej tak:

• banany 1 kg – około 0,90 GBP,
• chleb krojony 0,5 kg – około 0,75 GBP,
• ziemniaki 1 kg – około 1,20 GBP,
• pierś z kurczaka 1 kg – około 6,00 GBP,
• 10 jaj – około 1,70 GBP,
• mleko 2,2 l – około 1,45 GBP,
• woda 1,5 l – około 0,80 GBP,
• piwo 0,5 l – około 1,40 GBP.

Jeśli wiesz, że planujesz raczej stołować się „na mieście”, przyda się osobny budżet na restauracje i kawiarnie, bo poziom cen w Wielkiej Brytanii jest na ogół wyższy niż w Polsce. W takim wypadku warto zawyżyć planowaną ilość gotówki, a część wydatków przenieść na kartę, zwłaszcza tam, gdzie akceptowane są płatności bezgotówkowe.

Jak wymienić funty i co zrobić z resztą waluty?

Funt brytyjski jest popularną walutą w polskich kantorach, co ułatwia wymianę zarówno przed wyjazdem, jak i po powrocie. Coraz więcej firm oferuje także kantory internetowe z dostawą, w których dodajesz GBP do koszyka jak w typowym sklepie online, a banknoty docierają kurierem albo czekają w punkcie odbioru.

Warto zwrócić uwagę na to, że polskie kantory bardzo niechętnie przyjmują monety funta. Moneta 1 GBP czy 2 GBP może być trudna do wymiany, dlatego najlepiej wydać drobne na miejscu. Jeśli po podróży zostaną Ci banknoty, najbardziej korzystnie wymienisz je w okresie od maja do połowy września, gdy popyt na walutę Wielkiej Brytanii jest największy ze względu na sezon wyjazdowy.

Monet funta brytyjskiego zazwyczaj nie wymienisz w polskim kantorze, dlatego opłaca się wydać je jeszcze w Anglii, Szkocji czy Irlandii Północnej.